Tuổi Trẻ Quảng Nam

Thứ Bảy, 26 / 7 / 2014
Cỡ chữ
  • Cỡ chữ lớn
  •  Cỡ chữ mặc định
  • Cỡ chữ nhỏ
Trang chủ Xã hội Tin Quảng Nam Có nên làm mới địa đạo Kỳ Anh?

Có nên làm mới địa đạo Kỳ Anh?

Gửi cho bạn bè
Share

Đình làng Thạch Tân.

Địa đạo Củ Chi (TP. Hồ Chí Minh), địa đạo Vĩnh Mốc (Quảng Trị) địa đạo Kỳ Anh (Tam Thăng, TP. Tam Kỳ) là ba địa đạo lớn, có vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Về thăm địa đạo Kỳ Anh trong những ngày đầu năm mới, lòng tôi không khỏi trăn trở về nơi đã đi vào lịch sử như một điểm nhấn không thể nào quên... 

Nỗi lòng biết tỏ cùng ai?

Năm 1997, địa đạo Kỳ Anh được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia. Đặc biệt kể từ ngày chia tách tỉnh, mối quan tâm của các cấp đối với địa đạo càng thể hiện rõ hơn khi Sở VHTT Quảng Nam quyết định cấp năm mươi triệu đồng để trùng tu, khôi phục một trong ba địa đạo nổi tiếng của nước ta vào năm 1998.

Thế nhưng, cuộc trùng tu lần thứ nhất không như trông đợi của rất nhiều người quan tâm đến lịch sử Quảng Nam nói chung và địa đạo Kỳ Anh nói riêng.

Dấu vết cột đình Thạch Tân bị Mỹ ngụy quấn mìn dây để tiện gãy chân nhưng không thành.  

Suốt đoạn đường từ ngã ba Kỳ Lý đến địa đạo Kỳ Anh, tôi không thấy bất cứ một tấm biển hướng dẫn hay báo hiệu đường về địa đạo nổi tiếng một thời. Đi một đoạn lại phải hỏi thăm. Tôi thầm nghĩ: “Với cách làm như thế,  rồi sẽ còn ai biết đến Kỳ Anh ?”. Loay hoay mãi, cuối cùng tôi cũng nhận được sự giúp đỡ, hướng dẫn của bác Đoàn Anh Diện. Nơi 12 chiến sĩ du kích quả cảm hy sinh giờ đây không có gì hơn ngoài tấm bia lở lói, chữ đã nhòe được dựng ngay đầu thôn. “Năm 1998, sau khi đón nhận bằng di tích lịch sử văn hóa, địa đạo được chỉnh trang tu sửa.

Nhưng chưa đầy hai năm sau đã trở nên thế này đây”, bác Diện lắc đầu chua xót. Không nuối tiếc sao được khi những miệng hầm địa đạo ngày xưa được tu sửa bằng bê tông nhưng vẫn tối om, rêu bám đen, phủ đầy cây dại và cỏ rác, lẩn khuất trong hàng rào dọc hai bên đường đi, cũ nát.

Ngôi đình cổ Thạch Tân thoạt nhìn bên ngoài khá bề thế trên mảnh đất đẹp nhưng thật đau lòng: Di ảnh của những người có công đóng góp trong kháng chiến treo xộc xệch trên tường. “Nếu du khách đến thăm một trong ba địa đạo nổi tiếng của nước ta rồi người ta sẽ nghĩ gì khi thấy cảnh này?”, tôi tự hỏi. “Chưa đầy hai năm sau khi trùng tu thì đường hầm địa đạo bị sụp hoàn toàn, không vết tích và trở thành bãi chứa rác của những người dân xung quanh. Thi công quá đơn giản và sơ sài”, bác Phạm Hồng Thanh cho biết.

Trùng tu địa đạo lần hai:  khả quan hơn?

Giếng nước ông Hồ Kỳ, nơi các ngách địa đạo ăn thông để nhận tín hiệu do nhân dân báo bằng cách thả gàu múc nước.

Đầu năm 2006, thấy tình trạng xuống cấp của địa đạo sau lần trùng tu lần thứ nhất, các ngành chức năng lại lập kế hoạch đầu tư kinh phí trùng tu lần hai. Nhưng mãi đến tháng 6 mới khởi công và kéo dài đến hôm nay vẫn chưa hoàn thành. Trong lúc trú mưa tại đình Thạch Tân, anh Trần Văn Lanh - giám sát thi công trùng tu địa đạo Kỳ Anh cho biết: “Lần này trùng tu 119m địa đạo, chúng tôi sẽ phá đá ong đi. Thay vào đó là đổ bê tông cốt thép, bắt điện bên trong địa đạo, xử lý chống thấm, và hai bên tô giả đá cóc”.

Còn theo bác Lê Khắc Phiến thì: “Kinh phí trùng tu chúng tôi không biết rõ, nhưng những người từng tham gia đào địa đạo, từng chiến đấu ở đây mới biết được các ngóc ngách của địa đạo. Trùng tu địa đạo nhưng không hiểu tại sao đại diện nhân dân giám sát là ông Hồ Xuân Ấn - Chánh văn phòng UBND xã Tam Thăng, thỉnh thoảng mới đáo qua. Ngày trước địa đạo được đào cao hơn mương nước để chống nước tràn vào. Nhưng lần này trùng tu lại làm thấp hơn mương nước tới 5 tấc, càng vào gần đình có thể cao hơn 7 tấc. Như vậy nước tràn vào hầm địa đào là điều chắc chắn”.

Ông Chu Quang Ngân - Giám đốc Trung tâm Văn hóa thành phố Tam Kỳ cho biết: “Người dân chỉ nói vậy thôi, chứ việc trùng tu địa đạo không đúng nguyên trạng là chúng tôi dựa theo nghiên cứu khoa học. Kinh phí đầu tư lần này gần 800 triệu đồng. Trong quá trình trùng tu lần hai, chúng tôi sẽ vừa làm vừa rút kinh nghiệm.”. Còn ông Hồ Xuân Tịnh - Phó Giám đốc Sở VHTT thì cho hay: “Đây là giai đoạn một trong dự án lớn là tiến tới phục dựng làng chiến đấu ngay tại Kỳ Anh. Còn muốn thu hút khách du lịch thì phải trải qua một quá trình và mở thêm nhiều điểm liên hoàn như du lịch sinh thái biển, núi, làng nghề... chứ riêng địa đạo Kỳ Anh thì rất khó”. 

Bê tông hóa địa đạo Kỳ Anh.

Thiết nghĩ việc đầu tư trùng tu địa đạo Kỳ Anh lần hai còn nhiều điều cần phải bàn. Bài học về lần trùng tu lần thứ nhất vẫn còn đó. Hơn nữa khi bắt tay trùng tu một di tích lịch sử thì việc đầu tiên và cũng là nguyên tắc tối thượng mà những người làm công tác bảo tồn di tích phải biết, đó là cố gắng phục dựng nhưng không làm mới di tích.

Điều này đã được thể hiện rõ trong Luật Di sản - văn hóa được Chủ tịch nước công bố ngày 12-7-2001: Việc tu bổ di tích lịch sử, văn hóa và danh lam, thắng cảnh phải đảm bảo nguyên trạng và tăng cường sự bền vững của di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh. Và Luật Di sản - văn hóa cũng ghi rõ mọi hành vi vi phạm làm ảnh hưởng, thiệt hại đến khu vực di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh đều bị xử phạt tùy theo mức độ nặng nhẹ.

Nhưng cách trùng tu địa đạo Kỳ Anh do Trung tâm Văn hóa thông tin thành phố Tam Kỳ làm chủ đầu tư, Công ty cổ phần Đầu tư và xây lắp Khu công nghiệp Tam Hiệp thi công là một cách làm mới với sự biến dạng địa đạo Kỳ Anh đến độ không tưởng tượng nổi: Xới tung lên rồi đổ bê tông cốt thép địa đạo… Và cách làm này khiến người dân Tam Thăng băn khoăn: Ngành văn hóa đang tiến hành trùng tu hay phá hoại địa đạo Kỳ Anh - di tích lịch sử được xếp thứ ba trong cả nước với câu nói “nhất Củ Chi, nhì Vĩnh Mốc, ba Kỳ Anh” ?

* Ngày 01. 01. 1965, dưới sự lãnh đạo của đồng chí Nguyễn Bá và Nguyễn Minh Tuân, nhân dân thôn Thạch Tân đào hầm chiến đấu, cất giấu lương thực, thuốc men. Tuy là vùng đất cát nhưng nằm sau dưới lớp cát độ chừng một mét là tầng đá cóc màu sẫm nâu. Đất đào lên được đem làm nền nhà, đắp thành mộ giả nên kẻ thù không phát hiện được. Cứ thế, chỉ sau một thời gian, vừa kiên trì chống địch càn vừa đào hầm theo thế liên hoàn, quân dân Kỳ Anh đã hình thành một hệ thống điạ đạo với hơn 15km trải dài khắp chín thôn của xã Kỳ Anh. Nhưng địa đạo tập trung nhiều nhất ở thôn Thạch Tân và Vĩnh Bình với chiều dài gần 10km chạy ngang dọc như bàn cờ qua các xóm.

Cũng tại hai thôn này có hai địa điểm cực kỳ trọng yếu là ngôi đình cổ thôn Thạch Tân và giếng nuớc ông Hồ Kỳ. Ngôi đình cổ Thạch Tân gồm năm gian khá rộng, nền vuông. Phía dưới đình, quân ta đã đào hai căn hầm bí mật để làm nơi chứa lương thực, thuốc men... và sơ cứu, nuôi dưỡng thương binh trước khi chuyển lên tuyến trên. Cả hai căn hầm gần 140 m2 ăn thông với các ngách hầm địa đạo. Còn giếng vuông của ông Hồ Kỳ có bốn ngách thông ra các ngả địa đạo, cách thức thả gàu múc nước là những ám hiệu ông Hồ Kỳ thông báo quân giặc tiến đến hay rút về.

* Những trận kịch chiến điển hình:

- Vào cuối tháng 10-1965, sư đoàn 2 ngụy tấn công vào Kỳ Anh. Lần đó, bọn ngụy càn vào rất đông, không thấy “Cộng sản” đâu, chỉ lác đác nhà dân rách nát đứng chơ vơ trên cát. Bọn chúng đắc thắng, hí hửng bắt heo, bắt gà. Và bất thình lình, du kích Vĩnh Bình từ các hầm địa đạo bật lên vây đánh suốt từ trưa đến xế chiều. Bằng lựu đạn, thủ pháo tự tạo, ta đã tiêu diệt một bộ phận lớn sinh lực địch, buộc chúng phải mở đường máu tháo chạy thoát thân.

- Năm 1969, một thiết đoàn chiến xa ngụy giăng hàng ngang hùng hổ tiến vào Thạch Tân sau khi đã dọn đường trước bằng bom và pháo. Mặt đất rung lên bởi bánh xích xe tăng. Súng đạn các cỡ nổ như bắp rang, đất cát bay mù mịt. Và từ trong lòng đất, du kích Thạch Tân vụt xông lên tả xung hữu đột. Bọn địch hoảng hốt, rối loạn địa hình, vãi đạn lung tung. Ba chiếc xe tăng đi đầu bùng cháy. Cả thiết đoàn chiến xa ngụy rơi vào thế bị động, tìm đường đào tẩu.

 NGUYÊN SA

Lời Bình (0)add comment

Viết lời bình
Bạn phải đăng nhập để gửi lời bình. Xin vui lòng đăng ký nếu Bạn chưa có tài khoản

busy
Share
 

Tin Quảng Nam

Clip bão số 11 tàn phá Quảng Nam Clip bão số 11 tàn phá Quảng Nam Từ khuya 15-10, bão Nari đã làm cuộc sống người dân nhiều nơi trên địa bàn Qu...
 
Tuổi trẻ Duy Xuyên tiếp sức mùa thi ĐH-CĐ 2013 tại Huế Tuổi trẻ Duy Xuyên tiếp sức mùa thi ĐH-CĐ 2013 tại Huế (TTQN) Hòa cùng nhịp đập của phong trào tình nguyện, BQT Hội đồng hương Duy Xuy...
 
Thường xuyên bất an đời sống còn ý nghĩa gì? Thường xuyên bất an đời sống còn ý nghĩa gì? Từ khi có trái đất mới có chuyện động đất. Từ khi có động đất, con ngư...
 
Núi Thành: Khánh thành bệnh viện hiện đại nhất Việt Nam Núi Thành: Khánh thành bệnh viện hiện đại nhất Việt Nam Sáng ngày 19/7, tại huyện Núi Thành (Quảng Nam), Bộ Y tế và tổ chức hợp tác qu...
 
Hoa ưu đàm nở tại Tam Kỳ Hoa ưu đàm nở tại Tam Kỳ Anh Huỳnh Vinh Quang, trú tại 312 Trưng Nữ Vương, TP.Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam cho bi...
 
Xe buýt Đà Nẵng - Tam Kỳ: Hành khách bị hành Xe buýt Đà Nẵng - Tam Kỳ: Hành khách bị hành Xe buýt chạy tuyến Đà Nẵng - Tam Kỳ (Quảng Nam) thường xuyên chở quá số ngư...
 
Hàng ngàn đàn bướm vàng tại Quảng Nam Hàng ngàn đàn bướm vàng tại Quảng Nam Trong những ngày gần đây, trên địa bàn các huyện miền núi Đông Giang, Tây Giang...
 
Tam Kỳ: Nhộn nhịp chợ 30 Tam Kỳ: Nhộn nhịp chợ 30 (TTQN) Chỉ còn vài giờ nữa là kết thúc một năm cũ năm Canh Dần, tại TP. Tam K...