Tuổi Trẻ Quảng Nam

Thứ Năm, 2 / 10 / 2014
Cỡ chữ
  • Cỡ chữ lớn
  •  Cỡ chữ mặc định
  • Cỡ chữ nhỏ
Trang chủ Kinh Tế Kinh Tế Nghề làm đầu lân

Nghề làm đầu lân

Gửi cho bạn bè
Share

Ở đất Vĩnh Điện (Điện Bàn) từ nhiều năm nay được biết đến như là một trong những địa phương có nghề làm lân nổi tiếng không chỉ trong tỉnh mà còn lan rộng ra các tỉnh thành lân cận.

Sắp đến Trung thu, chúng tôi tìm đến nhà anh Nguyễn Đức Kỳ Lam (ảnh) trong con hẻm nhỏ thuộc khối 1 thị trấn Vĩnh Điện. Anh Lam  là một trong những nghệ nhân làm lân nổi tiếng bậc nhất tại vùng đất này.

Vào đến trước cửa nhà, tôi đã nhìn thấy ngổn ngang những đầu lân, mặt ông địa. Cái đã được sơn phết hoàn chỉnh, cái còn trắng xóa chưa được tô vẽ treo phơi đầy từ trong nhà ra đến ngoài sân. Khu đất trống của nhà hàng xóm cũng được anh trưng dụng để đầy tượng lân đủ kiểu, từ lớn đến nhỏ.

Anh Lam mồ hôi nhễ nhại, phân trần: "Đang là thời cao điểm nên phải tranh thủ thôi chú à, phải kịp giao hàng cho khách đúng hẹn chứ không họ cứ gọi điện hối mãi, vợ chồng tôi phải làm ngày làm đêm suốt hơn 2 tháng nay mà vẫn không kịp hàng cho người ta đó”.

Anh Lam năm nay chỉ mới 37 tuổi đời nhưng đã có 23 năm làm đầu lân. Anh kể xuất phát từ lòng yêu thích múa lân, từ thời còn là học sinh phổ thông anh đã ước muốn tự mình làm một con lân cho anh em trong xóm cùng chơi, vừa đỡ tốn tiền vừa tự khám phá khả năng của mình.

May mắn cho anh là nhà kế bên có ông Lê Hữu Đảnh, một bậc tiền bối trong nghề làm lân chỉ giáo cho những kiến thức cơ bản, cộng thêm năng khiếu và sự đầu tư nghiên cứu, tìm tòi học hỏi qua các băng video của Trung Quốc, anh đã sáng tạo thành những kiểu lân của riêng mình. (Cụ Đảnh hiện đã qua đời và các con cụ không có ai theo nghề này). Thời đó đã có không biết bao nhiêu con lân bị ba anh đốt vì sợ anh lơ là trong chuyện học hành. Những giọt nước mắt cứ lăn dài theo những con lân đoản mệnh kia. Anh đã tránh ba mình bằng cách qua nhà bạn bè và ra bụi tre sau nhà tranh thủ làm. Trong mùa lân đầu tiên, tiền bán lân anh đã đổ được 3 chỉ vàng. Một số tiền khá lớn so với cậu học sinh lớp 7, dư sức để trang trải tiền áo quần, sách vở cho năm học mới và cho… mẹ.

Đối với anh Lam, nghề làm lân bắt đầu từ sau Tết Nguyên đán cho đến rằm Trung thu, nghĩa là khoảng 7 tháng trong một năm, nhưng vẫn không đủ cung cấp cho thị trường. Vật liệu để chế tạo lân rất đơn giản, gồm: tre, giấy, hồ, vải, sơn, kim tuyến, len… và khuôn lân bằng xi măng. Để hoàn thành một khuôn lân cũng phải mất khoảng 3 ngày. Đầu tiên là nặn khuôn bằng đất sét, sau đó mới đắp xi măng bên ngoài. Xong mỗi khuôn là phải cúng tạ ơn “ông lân”, để lân làm ra được bán đắt khách.

Trong 23 năm qua, anh đã tạo tác gần 300 khuôn lân với nhiều kiểu dáng và kích cỡ khác nhau. Có nhiều hôm đang ngủ hay đang đi chơi, bất chợt ý tưởng mới xuất hiện anh liền chạy ra chỗ đang làm khuôn lỡ dở để bồi chỗ này, bớt chỗ kia, thêm thắt ý tưởng của mình.

Hành trình một con lân

 
 Một số kiểu đầu lân mới.
Để làm một đầu lân, anh lấy giấy báo lót lên khuôn xi măng rồi bắt đầu cắt giấy croquis dán lên lớp giấy báo. Hồ dán được khuấy từ bột năn có thêm phèn chua để tăng độ cứng, dẻo và chống mối mọt. Xong, lớp đầu tiên phải phơi thật khô, sau dán thêm từ 4 đến 5 lớp giấy báo và giấy vở học sinh nữa. Kỹ thuật dán giấy đòi hỏi phải cẩn thận từng chi tiết một.

Đầu lân được chống đỡ bằng khung tre. Mà tre phải là thứ tre già được đốn từ tháng chạp tới tháng giêng mới chắc, ổn định (vì lúc đó tre không có măng). Khi lớp hồ khô, gỡ khung đầu lân ra và quét lớp sơn lót tráng lên bìa rồi đem phơi nắng. Đầu lân khô, bắt đầu khâu trang trí, sơn phết qua khoảng 6 công đoạn nữa mới hoàn thành.

Tùy thị hiếu mỗi năm mà anh tạo khuôn và vẽ màu mỗi khác nhau. Tuỳ cách múa của người chơi lân (múa dưới đất hoặc múa trên giàn - Mai hoa thung) nên kỹ thuật mỗi con lân anh làm sao cho phù hợp. Có thể dán vải hoặc dán giấy. Dụng cụ làm đầu lân gồm: dây thép, dây dù, 1 sợi dây thun để có sự đàn hồi dùng để điều khiển mắt. Mắt được làm bằng 2 bóng và chóa đèn pin, bên trong có công tắc điều khiển.

Anh có biệt tài làm đầu lân nhẹ nhưng rất cứng cáp, đảm bảo kỹ thuật, từ hơn 3kg xuống còn khoảng 1,5kg. Rất thích hợp cho lối múa lân lên “Mai hoa thung” ngày càng điệu nghệ và chuyên nghiệp. “Tiểu lân hội” ở đường Nguyễn Tất Thành - nhiều năm liền vô địch Đà Nẵng, đã múa con lân chỉ nặng 1,5kg của anh. Ngoài yếu tố thẩm mỹ, điều đó còn giúp người múa có thể dễ dàng điều khiển và phô diễn con lân như ý mình. “Sau khi đem con lân về dợt thử, họ quá ưng ý nên đến hôm sau họ vào thưởng thêm mình 200.000 đồng” - anh kể.

Theo anh, mỗi con lân hoàn toàn đều được làm bằng thủ công, nên anh xem như là một tác phẩm nghệ thuật nhỏ của mình. Ở đó, anh gửi gắm cảm xúc của mình trong từng nét vẽ, từng chi tiết một. Anh tâm sự thêm: “Con lân đẹp khác với một con lân sến. Điểm quan trọng nhất của con lân chính là ở đôi mắt, nó thể hiện thần thái sống động của con lân: phải dữ, mạnh mẽ nhưng cũng phải gần gũi. Nó cũng không nằm ngoài quy luật “họa long điểm nhãn”. Lông trang trí viền mắt được anh đặt mua tận Hà Nội.

Mỗi ngày trung bình anh làm hơn 10 con lân các loại, nhỏ thì 30.000-80.000 đồng/cái, trung thì 200.000-350.000 đồng/cái, loại lớn thì từ 650.000-1.250.000 đồng/cái. Mặt nạ ông địa có giá từ 10.000-13.000 đồng/cái.

Mùa làm lân năm nay, tức từ sau tết đến giờ, anh đã làm được hơn 2.000 đầu lân và gần 1.000 mặt nạ ông địa các loại, xuất đi khắp các huyện, thành trong tỉnh. Khách hàng của anh còn ở các tỉnh, thành lân cận như Đà Nẵng, Quãng Ngãi, Bình Định… và theo chân Việt kiều đi các nước. Số lượng hàng đặt nhiều nhưng làm không kịp cho nên có lúc anh không dám nhận.

Hiện tại cơ sở anh có 9 người làm, mỗi người làm một công đoạn, bình quân trên dưới 1 triệu đồng/ tháng. Trong đó có nhiều em đang là học sinh, tranh thủ làm thêm lúc nghỉ hè để trang trải tiền sách vở cho năm học mới sắp bắt đầu. “Vì cũng là con nhà nghèo nên mình rất hiểu các em có hoàn cảnh như mình ngày xưa”.

Khi được hỏi đâu là bí quyết làm nên thương hiệu lân Kỳ Lam thu hút được khách hàng như vậy, anh “bật mí”: “Đó là phải đảm bảo kỹ thuật chắc, đẹp, mẫu mã sáng tạo, phong phú và quan trọng phải đặt chữ tín lên hàng đầu” .

NHƯ Ý

Lời Bình (0)add comment

Viết lời bình
Bạn phải đăng nhập để gửi lời bình. Xin vui lòng đăng ký nếu Bạn chưa có tài khoản

busy
Share
 

Kinh Tế

Lòn bon được mùa Lòn bon được mùa Nhiều năm mất mùa, năm nay người dân xứ Quảng lại đón niềm vui mới khi lòn bon đa...
 
Mực khô rớt giá, tàu ngư dân nằm bờ Mực khô rớt giá, tàu ngư dân nằm bờ Giá mực khô “xuống dốc” thảm hại khiến nhiều ngư dân tại H.Núi Thành, Quảng Nam ph...
 
Èo uột làng nước mắm An Hòa Èo uột làng nước mắm An Hòa Làng nghề chế biến nước mắm An Hòa (xã Tam Hải, Núi Thành) nức tiếng một thời giờ ...
 
Trồng hoa Lưu ly - mô hình mới của nông dân Tam Kỳ Trồng hoa Lưu ly - mô hình mới của nông dân Tam Kỳ Trong những năm qua, thành phố Tam Kỳ đã tập trung phát triển nông nghiệp đô thị, đặc...
 
Rục rịch thời trang mùa đông Rục rịch thời trang mùa đông Nắm bắt được tâm lý của người tiêu dùng tranh thủ mua quần áo ấm chuẩn bị cho mùa...
 
Nhọc nhằn mầm cải Nhọc nhằn mầm cải Sáng sớm, về tổ 6 (khối phố 2, phường Trường Xuân, Tam Kỳ) sẽ không khó nhận ra sự...
 
Quảng Nam: Quảng Nam: "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" Những việc làm thiết thực!  Ngay sau khi cuộc vận động (CVĐ) “Người Việt Nam ưu ti...
 
Việt Nam tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng nào để phát triển bền vững? Việt Nam tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng nào để phát triển bền vững? In the last time, the impact of financial crisis and global economic recession, the disadvantages of the model...